Kush ishte Marin Barleti, vepra e të cilit u kthye gati-gati në një trakt dhe u shpërnda në gjithë Evropën

Marin Barleti është pa dyshim shkrimtari dhe humanisti më i madh i Mesjetës. Ai lindi rreth vitit 1460 në Shkodër dhe ishte teolog dhe prift katolik dhe historian dhe u bë një ndër më të mëdhenjtë e letërsisë së vjetër shqiptare.

Për jetën e tij dihet në fakt shumë pak. Nga të dhënat që disponojnë enciklopeditë mësohet se në moshë të re në vitin 1478 mori pjesë në rrethimin e parë të Shkodrës, kur ky qytet i bekuar u sulmua për herë të parë nga osmanët.

Aty u njoh nga afër me heroizmin e madh të bashkëqytetarëve të tij dhe u frymëzua më vonë për ta përcjellë atë vite më pas në veprat që botoi. …Nuk mund ta kujtoj atë luftë pa lot në sy…do të shprehej ai në librat e tij.

Rënia e Shkodrës që do të ishte një nga kalatë e fundit të qëndresës shqiptare pas vdekjes së Skënderbeut e detyroi Barletin, si shumë shqiptarë të tjerë që ishin elita e kombit shqiptar, të mërgonte në Venedik në vitin 1504. Në atë vend që dallohej si një nga kryeqendrat e mëdha të Mesjetës njohu letërsinë klasike dhe gjuhën latine, me të cilën më pas do të shkruajë veprat e veta.

Në mjedisin e shumë të mërguarve shqiptarë, shumë prej të cilëve kishin qenë bashkëluftëtarë të Skënderbeut, fitoi shumë njohuri për epokën e heroit dhe luftën e madhe të popullit për liri, të cilat i zgjeroi dhe më tej me të dhënat e literaturës .

Vepra e tij kryesore është “Historia e Skënderbeut”. Pavarësisht nga një varg dobësish që janë karakteristike në përgjithësi për historiografinë humaniste, siç është fryma panegjirike, fjalimet ekzaltuese që u vihen në gojë heronjve, imitimi i autorëve klasikë deri në hollësitë, pavarësisht nga pasaktësitë kronologjike dhe mungesa e të dhënave për faza e ngjarje të tëra, veprat e Marin Barletit qëndrojnë si një burim i dorës së parë e të pazëvendësueshmt për historinë e shek.XV të Shqipërisë, si dhe të Evropës Juglindore.

Koncepti i lartë i Marin Barletit për historinë e vërteton atë si një mendimtar të shquar, tek i cili kleriku zhduket prapa humanistit; historia për të ishte fryt i veprimit të njerëzve dhe jo të fuqive hyjnore. Veprën e vet ai e mendonte si një përmendore që ia kushtonte luftës për liri të atdheut dhe popullit të vet; ajo nuk do të kishte një funksion thjesht estetik, por do t’i shërbente së vërtetës, si mësuese e jetës, që do t’i mësonte njerëzit për «të hapur sytë e për të drejtuar si duhet punët e njerëzimit.

«Historia e Skënderbeut» e Barletit u bë burimi më i rëndësishëm, nga ku patriotët shqiptarë mësonin historinë e luftërave të lavdishme të popullit tonë nën udhëheqjen e Skënderbeut dhe frymëzoheshin për përpjekjet e tyre për shpëtimin dhe lirinë e Shqipërisë. Me librin e tij Marin Barleti qëndron në fillimet e letërsisë shqiptare, e cila e nis udhën e saj me një vepër të përmasave të mëdha. Kjo vepër është shkruar në latinisht, që asokohe ishte gjuha e kulturës në Evropë, por ajo i përket kulturës shqiptare, jo vetëm se është shkruar nga një shqiptar, por se është bota shqiptare që i ka dhënë jetë këtij argumenti madhështor të kulturës së hershme të këtij populli të lashtë.

Prej Marin Barletit njihen tri vepra ku përveç librit për Skëndërbeun bëri përshtypje dhe “Rrethimi i Shkodrës” që u botua në Venedik në vitin 1504. Ajo paraqet luftën dramatike për jetë a vdekje të banorëve të qytetit, rrethuar për një vit të gjatë nga osmanët nga viti 1478-1479.

I mbështetur në shënimet e kujtimet e veta si dhe të pjesëmarrësve të tjerë, libri jep një tregim të saktë të ngjarjeve politike-ushtarake, por sidomos të aspektit të brendshëm, të vetëdijes së lartë patriotike të banorëve të qytetit. Shkruar në latinisht dhe e botuar në Romë rreth viteve 1508-10. Kjo vepër në kohën e tij u ribotua latinisht tri herë dhe u përkthye në disa gjuhë evropiane.

Por vepra më e shquar e tij mbetet “Historia e Skëndërbeut”. Asnjë vepër shqiptare nuk është ndërkombëtarizuar si ajo. Në një intervistë me osmanologun e shquar shqiptar, prof. Ferid Duka ai është shprehur se kjo vepër e Marin Barletit pati fatin e një trakti. Ajo u përhap në gjithë botën e qytetëruar dhe u mor si referencë nga shkrimtarët, piktorët, analistët dhe historianët më të mëdhenj botërorë.

Duke folur për qëndresën shqiptare dhe heroin e saj qendror Gjergj Kastriotin. Këtë figurë Barleti e ka vizatuar me dashuri e ngjyra të gjalla; ajo është dhënë me tiparet që ia njeh historia, pra gjithmonë në frymën e humanizmit e të konceptit humanist për njeriun dhe luftëtarin e lirisë.

Barleti e jep Skënderbeun si personifikim të heroit që mishëron forcën e njeriut, aftësinë dhe bukurinë fizike e morale të kësaj krijese të mrekullueshme, sipas botëkuptimit humanist. Figura e tij del madhështore, si një hero legjendar, simbol i çlirimtarit dhe i mbrojtësit të lirisë, prijës i një populli luftëtar e trim , të dashuruar deri në dhembje me trojet e veta dhe me lirinë.

Luftëtar i ashpër dhe prijës me një zemër të madhe njerëzore, madhështor dhe legjendar – e tillë të mbetet në mendje figura e heroit , skalitur si me daltë nga pena e Barletit.

Merita kryesore e Barletit si autor është se ngriti Skënderbeun nga një hero jetësor në një hero letrar. Ai në veprën e tij është shprehur se nuk ka shkruar trillime por është bazuar në tregimet e njerëzve të besuar, që e kanë njohur nga afër historinë e Skënderbeut./ZgjohuShqiptar.info

NA NDIQNI EDHE NE FACEBOOK JU LUTEMI!

KOMENTONI

Loading...
Name

Aktualitet,6893,Camëri,105,Editorial,1437,Ekonomi,350,Emra për djem,38,Emra për vajza,36,Enciklopedi,80,Histori,1178,Iliridë,227,Kosovë,2054,Kulture,580,Luginë,32,Moti,2,Politik,1562,Reportazh,147,Rezultatet Live,3,Shtypi,77,Sondazhe,7,Sport,397,Video,447,
ltr
item
Zgjohu Shqiptar: Kush ishte Marin Barleti, vepra e të cilit u kthye gati-gati në një trakt dhe u shpërnda në gjithë Evropën
Kush ishte Marin Barleti, vepra e të cilit u kthye gati-gati në një trakt dhe u shpërnda në gjithë Evropën
Kush ishte Marin Barleti, vepra e të cilit u kthye gati-gati në një trakt dhe u shpërnda në gjithë Evropën
https://2.bp.blogspot.com/-dGTKp-_hnBg/WrAnDOtmT6I/AAAAAAAAVFw/odHs_PNEGrUNnEp3yJI9_AkaR44IA_fUgCLcBGAs/s640/barleti-e1500903043313-696x420.jpg
https://2.bp.blogspot.com/-dGTKp-_hnBg/WrAnDOtmT6I/AAAAAAAAVFw/odHs_PNEGrUNnEp3yJI9_AkaR44IA_fUgCLcBGAs/s72-c/barleti-e1500903043313-696x420.jpg
Zgjohu Shqiptar
http://www.zgjohushqiptar.info/2018/03/kush-ishte-marin-barleti-vepra-e-te.html
http://www.zgjohushqiptar.info/
http://www.zgjohushqiptar.info/
http://www.zgjohushqiptar.info/2018/03/kush-ishte-marin-barleti-vepra-e-te.html
true
269073700948665522
UTF-8
Ngarkuar te gjitha postimet Nuk gjendet ndonje postim SHIKO TE GJITHA Lexo me Shume Repliko Hiq Repliken Fshi Nga Kreu FAQET POSTIMET Shiko te Gjitha REKOMANDUAR PER JU LABEL ARKIVA KERKO TE GJITHA POSTIMET Nuk u gjet asnje material sipas kerkeses tuaj Kthehu te Kreu E Diel E Hene E Marte E Merkure E Enjte E Premte E Shtune Hen Mart Merk Enj Pre sht Die Janar Shkurt Mars Prill Maj Qershor Korrik Gusht Shtator Tetor Nentor Dhjetor Jan Shk Mar Pri Maj Maj Qer Gush Sht Tet Nen Dhj menjehere 1 minute me pare $$1$$ minutes ago 1 ore me pare $$1$$ hours ago Dje $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago me shume se 5 jave me pare Followers Follow THIS CONTENT IS PREMIUM Please share to unlock Kopjo te Gjithe Kodin Selekto te Gjithe Kodin All codes were copied to your clipboard Can not copy the codes / texts, please press [CTRL]+[C] (or CMD+C with Mac) to copy